Türk Siyaseti ve Türkiye Siyasi Tarihi - Video Projesi - Türk ve İslam Tarihi - Türk Dna'sı

Tolunoğulları Devletinde İlim ve Eğitim-Öğrenim

Burada Tolunoğulları Devleti hakkında önemli başlıklar bulabilirsiniz.

Tolunoğulları Devletinde İlim ve Eğitim-Öğrenim

Mesajgönderen TurkmenCopur » 03 Oca 2011, 19:31

İLİM ve EĞİTİM-ÖĞRENİM

Tolunoğulları'nın hakimiyeti döneminde Mısır ve Şam'da ilimde de önemli gelişme kaydedilmiştir. Bu sahada öyle büyük başarılar elde edilmese de, Doğu'da şöhret kazanacak alimler yetişmese de, şüphesiz takdire layık ilerleme vardı.

Bu gelişme sosyal ilimlerden hukuk, felsefe, edebiyat ve tarihte; fen sahasında geometri, astronomi ve tıpta özellikle ve açıkça göze çarpıyor.
Bu dönemde Mısır'ın ve Şam'ın bazı Müslüman hukukçuları (fakihler), aynı zamanda Er-Rebi bin Süleyman el-Muradi, Bekkar bin Guteybe, Ebu Cafer et-Tahavi, Ebu Zur'e ve diğerlerinin şöhreti hatta Mekke, Medine ve Bağdad'a da ulaşmıştı.

Neoplatonizmin temsilcilerinden olan, Sufiliğin bütün Yakın Doğu'da yayılmasında büyük rol oynayan İskenderiyeli Zu-n'un öğrencisi Bunan Tolunoğulları döneminde yaşamış ve hocasının fikirlerini tebliğ etmeye çalışmıştır. Ancak Tolunoğulları, neoplatonizmin ve sufiliğin yayılmasına kesin karşıydılar. Üstelik, Ahmed bin Tolun, Bunan'ın aslanların önüne atılmasını emretmişti.

Ahmed bin Tolun tarafından İskenderiye'nin baş patriği görevine tayin edilen, hekim, tarihçi Said bin Batrik Aristo'nun eserlerini Arap diline çevirmiştir.
Tolunoğulları döneminde yaşamış Mısır tarihçisi Bin Daye devrinin meşhur âlimlerindendir. O, hesap, astronomi, "Elmecisti" ve Evkilt'in geometri elementlerini bütün yönleriyle biliyormuş. Platon'un eserlerini de özümsemiş ve kendisinin "El-Mukafe'e" eserinde onlardan geniş yararlanmıştır.

Ahmed bin Tolun'un hastane, eczane v.s. tedavi ocaklarına özel dikkat göstermesi tıbbın gelişmesi için elverişli imkan sağlamıştı. Ayrıca Tolunoğulları sarayı nda da pek çok meşhur hekimler faaliyet gösterirlerdi. Bunlardan bin Tolun'un özel hekimleri olan hıristiyan Said bin Nufel ve Türk Ahmed bin Zirek daha çok tanınmıştır. Ancak Ahmed bin Tolun hastalandığında artık iyileşemeyeceğini anlayıp (hekimler onun durumunun çok ağır olduğunu söylemişlerdi) önce Said bin Nufel'i öldürttü.

Bin Teğriberdi şöyle yazıyor:

"...o, tabipleri (yanına) çağırdı. Hasan bin Zirek de onların arasındaydı.

(Bin Tolun) onlara dedi ki:

And olsun Allah'a, eğer sizin tedavileriniz (sayesinde) iyileşmesem, ölümümden önce boynunuzu vurduracağım". Ahmed bin Tolun ölümünden bir gün önce bin Zirek'i
öldürttü.

Tolunoğulları zamanında Mısır'ın tanınmış hekimlerinden biri de Said bin Batrik'dir. İskenderiye'nin baş patriyi olan Bin Batrik "Nezm el-cevher" adlı tarihi eserinin yanısıra tıp sahasında da bir kaç eser yazmıştır.

9. yüzyıla kadar bütün Müslüman ülkelerinde olduğu gibi, Tolunoğulları Devleti'ne tabi olan ülkelerde de camilerin yanında medreseler vardı. Bu okullarda genellikle Arap dilinin sarf ve nehvi, edebiyat, mantık ve din dersleri yapılırdı. "Bin Tolun" camisinin yanında da böyle bir medrese kurulmuştu.

Burada en köklü yenilik dışardan gelebilecek seslerin derse engel olmaması için özel ara duvarları yapılmış olmaşıydı.
Ahmed bin Tolun camii yaptırıp tamamladıktan sonra fakih Rebi bin Süleyman el-Muradi'yi medresede ders vermeğe davet etmiştir. O dönemin ünlü fakihlerinden olan Bin Mace el-Gezvini (824-886) Mısır'a gelerek, bir müddet aynı medresede çalışmış ve Muradi ile Fıkhın bazı sahalarına ait müzakereler yürütmüşlerdi. Muradi aynı zamanda emirlerin, eyanların çocuklarına fıkhı öğretirmiş. Ahmed bin Tolun'un oğlu Adnan da onun okulunu bitirmiş
fakihlerdendi.

Önemli bir noktaya dikkat çekmek istiyoruz. Bu medrese bir kaç yüzyıl faaliyet göstermiş, orada bazı görkemli alimler ders vermiş, pek çok âlimler de ilk eğitimlerini bu medresede almıştır. Bazı fakihler gibi "devrinin görkemli alimi" olan Alaaddin Tebrizi (13. yüzyılın sonu 14. yüzyılın başları) de bu medresede ders vermiştir. Emr camisi, Demeşk, Tartus, Halep camilerinin yanındaki medreseler Tolunoğulları döneminde de faaliyet göstermişler. Ayrıca emirlerin, âlimlerin, valilerin evlerinde dersler yapılırmış.

Kaynakça
Kitap: TOLUNOĞULLARI DEVLETİ
Yazar: Fazil Gezenferoğlu
Kullanıcı avatarı
TurkmenCopur
Genelkurmay Başkanı
Genelkurmay Başkanı
 
Mesajlar: 13983
Kayıt: 29 Eki 2010, 17:26

Dön Tolunoğulları Devleti

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 2 misafir